W dniach od 31 maja do 14 czerwca 2026 roku odbyła się 11. Naukowa Ekspedycja Politechniki Lubelskiej do Centralnej Azji, zorganizowana przez pracowników Katedry Informatyki Wydziału Elektrotechniki i Informatyki. W ekspedycji, która operowała na terenie Uzbekistanu i Kirgistanu, uczestniczył prof. Jerzy Montusiewicz oraz prof. Marek Miłosz. Obszarem zainteresowań pracowników, związanych z grupą Lab 3D, jest digitalizacja 3D obiektów materialnego dziedzictwa kulturowego leżących na starożytnym Szlaku Jedwabnym zarówno na terenie doliny Fergańskiej (Uzbekistan), w tym znajdujących się tam poloników, oraz obiektów znajdujących się w różnych rejonach Kirgistanu.
Podczas 11. ekspedycji wykonano:
- laserowe skanowania 3D (TLS) oraz fotogrametrię (CRP) zabytkowych obiektów architektonicznych,
- skanowanie w technologii LiDAR małych obiektów dziedzictwa kulturowego,
- zajęcia dydaktyczne, oraz
- spotkania robocze z przedstawicielami różnych urzędów, uczelni i muzeów Uzbekistanu.
Najważniejsze wydarzenia ekspedycji to:
Uzbekistan
- spotkanie z prof. Dilbar Mukhamedovą, Dean of the Faculty of Social Science z National University of Uzbekistan (Taszkient) dotyczące podpisania przedłużenia memorandum z Politechniką Lubelską o dalszej współpracy,
- spotkanie z Sadorem Rakhimboyevem z National Quality Assurance Agency for Education under the Administration of the President of the Republic of Uzbekistan dotyczące metod ewaluacji jakości kształcenia uczelni państwowych i prywatnych w Uzbekistanie,
- spotkanie z prof. Bakhodirem Eshchanovem, Vice-Rector for Research and Innovation z Chirchik State Pedagogical University dotyczące podpisania przedłużenia memorandum o dalszej współpracy,
- przekazanie prof. Utkiru Abdullaevu, Head of the Department of History z Faculty of Socio-economic Sciences z Urgench State University Named After Abu Rayhan Biruni dokumentów dotyczących podpisania przedłużenia memorandum o współpracy naszych uczelni,
- wizyta robocza u Mavłokułova Mukhammada Rashada – dyrektora Kokand State History and Culture Museum,
- skanowanie 3D w technologii TLS (skaner FARO) oraz CRP (fotogrametria) w miejscowości Kokand (Dol. Fergańska), Pałac Chana Kokandu – 2. poł. XIX w. (36 skanów, 7 GB; 1100 zdjęć, 12,5 GB), 2. Mauzoleów z 2. poł. XIX w. (24 skany, 7 GB; 750 zdjęć, 9 GB) oraz detali architektonicznych w technologii LiDAR (20 obiektów, 0.5 GB),
- skanowanie 3D w technologii TLS (skaner FARO) oraz CRP (fotogrametria) w miejscowości Margiełan (Dol. Fergańska), 2. sale muzealne w Margilan Craft Development Centr znajdujące się dawnej medresie „Said Ahmad Khuja Esnon” z końca XIX w. (20 skanów, 5,5 GB; 400 zdjęć, 4,7 GB) oraz detale architektoniczne w technologii LiDAR (6 obiektów, 0,2 GB),
- Skanowanie 3D cmentarza żołnierzy Polskiej Armii na Wschodzie gen. Wł. Andersa w technologii TLS (skaner FARO) – 4 skany, 1,3 GB.
Kirgistan:
- spotkanie z prof. Nellą Israilovą, Dean of the Faculty of Computer Science and Engineering z Kyrgyz State Technical University named after I. Razzakov, dotyczące podpisania przedłużenia memorandum o dalszej współpracy,
- skanowanie 3D w technologii TLS (skaner FARO) oraz CRP (fotogrametria) w miejscowości Manas Ordo – Mauzoleum Manasa z 1. poł. XIV w. (13 skanów, 4 GB; 250 zdjęć, 2,4 GB), detale architektoniczne w technologii LiDAR (20 obiektów, 0.5 GB) oraz prowincjonalnego mauzoleum z XIX w. (6 skanów, 1 GB; 140 zdjęć, 1,3 GB),
- Skanowanie 3D w technologii TLS (skaner FARO) oraz CRP (fotogrametria) karawansaraju Tash-Rabat prawdopodobnie z IX–XI w., leżący w dolinie na wysokości 3200 m n.p.m., bryła (22 skany, 5 GB; 220 zdjęć, 2,3 GB), wnętrze (16 skanów, 3,8 GB; 240 zdjęć, 2,3 GB),
- Skanowanie 3D w technologii TLS (skaner FARO) oraz CRP (fotogrametria) wieży Burana z XI w., bryła (6 skanów, 1,9 GB; 220 zdjęć, 2,6 GB), znajdująca się nieopodal miasteczka Tokmok,
- Skanowanie 3D w technologii TLS (skaner FARO) kamiennych obelisków postaci ludzkich znanych pod nazwą „bałbał”, (13 skanów, 4 GB) oraz w technologii LiDAR: „bałbały”, obeliski nagrobne i petroglify (21 obiektów, 0,6 GB), które znajdują się w plenerowym muzeum przy wieży Burana,
- Skanowanie 3D w technologii LiDAR – „bałbały” znajdujące się przy Kyrgyz State Historical Museum (5 obiektów, 0,15 GB).
W czasie ekspedycji wykonano łącznie ponad 5500 zdjęć (fotografie do fotogrametrii, dokumentacyjne i reportażowe) o łącznym rozmiarze około 63 GB oraz ponad 40 GB danych ze skanowania w technologii TLS i LiDAR. Łącznie pozyskano dane o geometrii i teksturze 10. obiektów architektonicznych (bryły i wnętrza) oraz ponad 60 małych obiektach materialnego dziedzictwa kulturowego. Działania prowadzone w trakcie ekspedycji na terenie Dol. Ferganskiej zostały opisane już w prasie w samarkandzkiej 11-я польско-узбекская научная экспедиция в Ферганскую область – Музеи Самарканда – Виртуальный тур 3D.
Pozyskane dane będą stopniowo obrabiane, a rezultaty publikowane na portalu: silkroad3d.com, który ma obecnie 1,58 mln wizyt z praktycznie wszystkich krajów świata.
Jerzy Montusiewicz
